{"id":2445,"date":"2022-06-11T19:17:23","date_gmt":"2022-06-11T16:17:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/?p=2445"},"modified":"2022-06-25T14:06:03","modified_gmt":"2022-06-25T11:06:03","slug":"arhavide-deniz-rengi-turkuaz-oldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/arhavide-deniz-rengi-turkuaz-oldu\/","title":{"rendered":"ARHAV\u0130&#8217;DE DEN\u0130Z RENG\u0130 TURKUAZ OLDU"},"content":{"rendered":"\n<p>Turkuaz rengin sebebi, esasen \u015fu an Karadeniz\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmekte olan bir fitoplankton patlamas\u0131n  Biraz daha a\u00e7acak olursak fitoplanktonlar fotosentez yapan mikroskobik canl\u0131lard\u0131r ve b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu alglerden (yosunlardan) olu\u015fur. Bu sebeple karbondioksit, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ve belirli minerallere (nitrat, fosfat, kalsiyum, silikat, demir, vb) ihtiya\u00e7 duyarlar. Normalde suda \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f karbondioksit belirli oranlarda bulunur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle k\u0131\u015f sonu &#8211; ilkbahar ba\u015f\u0131 gibi d\u00f6nemlerde ak\u0131nt\u0131lar deniz dibindeki besin ve mineralleri su y\u00fczeyine do\u011fru \u00e7\u0131kar\u0131r. Co\u011frafi lokasyona ve iklimsel ko\u015fullara g\u00f6re su s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, tuzluluk oran\u0131, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 da optimal d\u00fczeye geldi\u011finde fitoplanktonlar i\u00e7in bir ziyafet ger\u00e7ekle\u015fir ve say\u0131lar\u0131 logaritmik olarak artarak \u201calg patlamas\u0131\u201d dedi\u011fimiz olaylar\u0131 meydana getirir.<\/p>\n\n\n\n<p>Karadeniz\u2019deki alg patlamas\u0131ndan sorumlu canl\u0131 Coccolithophore grubu alglerden\u00a0<em>Emiliana huxleyi.\u00a0<\/em>Bahsetti\u011fimiz mineraller bu t\u00fcr\u00fcn kalsiyum karbonatl\u0131 (tebe\u015fir) h\u00fccre yap\u0131s\u0131na kat\u0131l\u0131r. Turkuaz renk tonu kalsitli yap\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131rmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>En son ne zaman b\u00f6yle bir durum ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Normalde bu durum Karadeniz\u2019de daha erken bahar d\u00f6nemlerinde ger\u00e7ekle\u015fir ve daha k\u0131sa s\u00fcrerdi. En son 2016 May\u0131s ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Bu sene Sahra \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019nden havalanan tozlar demir ve di\u011fer mineralleri bol ya\u011fmurla birlikte Karadeniz\u2019e b\u0131rakt\u0131. B\u00f6ylece yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz parametreler bir araya gelmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>D\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerlerinde s\u00fcrekli turkuaz rengin oldu\u011fu denizler var m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Karadeniz\u2019den ba\u015fka turkuaz renk \u0130zlanda\u2019n\u0131n ve \u0130ngiltere\u2019nin g\u00fcney sular\u0131nda, Bering Deniz\u2019inde oluyor. Daha \u00f6nce \u0130talya\u2019da da&nbsp;<em>Emiliana huxleyi&nbsp;<\/em>patlamas\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. S\u00fcrekli de\u011fil, k\u0131sa s\u00fcreli do\u011fa olaylar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7e\u015fitli yorumlar yap\u0131ld\u0131 ancak son tahlilde Emiliania Huxleyi ad\u0131 verilen organizmalar\u0131n Karadeniz\u2019de hamsi patlamas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 gibi olumlu yorumlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bu organizmalar\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 engelledi\u011fi i\u00e7in dalg\u0131\u00e7lar i\u00e7in zorluk olu\u015fturaca\u011f\u0131 gibi yorumlar da s\u00f6z konusu. Bu de\u011fi\u015fimin bilimsel a\u00e7\u0131dan olumlu ve varsa olumsuz y\u00f6nleri nelerdir? \u00d6rne\u011fin denizdeki canl\u0131 hayat\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkiler mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Normalde alg patlamalar\u0131 zararl\u0131 (harmful algal blooms) ve zarars\u0131z olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r. Deniz ve okyanuslarda yakla\u015f\u0131k 5000 t\u00fcr fitoplankton vard\u0131r ve bunlar\u0131n yakla\u015f\u0131k %2-3 civar\u0131 zararl\u0131 t\u00fcrlerdir. Kendilerini korumak i\u00e7in salg\u0131lad\u0131klar\u0131 toksinler ile bal\u0131k \u00f6l\u00fcmlerine sebep olurlar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eu an Karadeniz\u2019deki zarars\u0131z bir alg patlamas\u0131. \u015eunu belirtmekte fayda var, fitoplanktonlar bizim birincil \u00fcretici dedi\u011fimiz d\u00fcnyan\u0131n oksijen ihtiyac\u0131n\u0131n %80\u2019ini sa\u011flayan canl\u0131lard\u0131r ve ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde \u00e7ok \u00f6nemli bir yere sahiptirler. Besin piramidinin en alt\u0131nda yer ald\u0131klar\u0131 i\u00e7in fitoplanktonlar ile beslenen zooplanktonlar\u0131n (di\u011fer mikroskobik canl\u0131lar) say\u0131s\u0131 artacak, dolay\u0131s\u0131 ile hamsi ve di\u011fer bal\u0131klar da bu canl\u0131lar ile beslendikleri i\u00e7in say\u0131lar\u0131nda bir art\u0131\u015f olma ihtimali y\u00fcksek. \u00c7ok say\u0131da fitoplankton \u00f6zellikle su y\u00fczeyine yak\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 azaltaca\u011f\u0131 i\u00e7in dalg\u0131\u00e7lar\u0131n zorlanaca\u011f\u0131 ise do\u011frudur.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG20220611143348-1-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2447\" srcset=\"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG20220611143348-1-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG20220611143348-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG20220611143348-1-768x576.jpg 768w, https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-content\/uploads\/2022\/06\/IMG20220611143348-1.jpg 1249w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karadeniz\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmekte olan bir fitoplankton patlamas\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":2446,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-2445","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arhavi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2445","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2445"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2445\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2448,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2445\/revisions\/2448"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2446"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2445"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2445"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2445"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}