{"id":3775,"date":"2024-03-11T08:06:29","date_gmt":"2024-03-11T05:06:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/?p=3775"},"modified":"2024-03-11T08:06:30","modified_gmt":"2024-03-11T05:06:30","slug":"als-hastaliklarinin-rahat-iletisim-kurmasi-icin-gelistirdikleri-proje-birincilik-getirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/als-hastaliklarinin-rahat-iletisim-kurmasi-icin-gelistirdikleri-proje-birincilik-getirdi\/","title":{"rendered":"ALS HASTALIKLARININ RAHAT \u0130LET\u0130\u015e\u0130M KURMASI \u0130\u00c7\u0130N GEL\u0130\u015eT\u0130RD\u0130KLER\u0130 PROJE B\u0130R\u0130NC\u0130L\u0130K GET\u0130RD\u0130"},"content":{"rendered":"\n

Artvin’in Arhavi il\u00e7esinde lise e\u011fitimi g\u00f6ren 11’insi s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencileri Arda Can ve Osman Berke Ko\u00e7, ALS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ileri derece versiyonu olarak bilinen kilitlenme sendromlular\u0131n g\u00f6z hareketleriyle ileti\u015fim kurabilmelerini sa\u011flayan program tasarlad\u0131
\u00a0Arda Can: \u00a0“Geli\u015ftirdi\u011fimiz program sayesinde bu hastalar, WhatsApp kullanabilir, televizyon izleyebilir veya radyo dinleyebilir. Bu eylemlerin hepsinin sadece g\u00f6zlerini kullanarak yapabilirler”
Artvinli \u00f6\u011frencilerin 55. T\u00dcB\u0130TAK Ara\u015ft\u0131rma Projeleri Erzurum B\u00f6lge Yar\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda kilitlenme sendromlu ALS hastal\u0131klar\u0131n\u0131n rahatl\u0131kla ileti\u015fim kurmalar\u0131na olanak sa\u011flamak i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 “ALS Eyetracker” yaz\u0131l\u0131m\u0131 birinci oldu.
Arhavi il\u00e7esindeki Ertu\u011frul Kurdo\u011flu Fen Lisesi 11. s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencilerinden Arda Can ve Osman Berke Ko\u00e7, Bili\u015fim Teknolojileri \u00d6\u011fretmeni S\u00fcleyman Sungur’un dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye Bilimsel ve Teknolojik Ara\u015ft\u0131rma Kurumunun (T\u00dcB\u0130TAK) ile Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131nca d\u00fczenlenen yar\u0131\u015fmalar i\u00e7in Amyotrofik Lateral Skler (ALS) hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ileri derece versiyonu olarak bilinen “kilitlenme sendromlu”lar\u0131n g\u00f6zleriyle ileti\u015fim kurmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131.
Can ve Ko\u00e7, hastalar\u0131n 30 ila 50 santim uzakl\u0131ktan sistemle kurduklar\u0131 g\u00f6z ba\u011flant\u0131s\u0131yla isteklerini ifade edebilecekleri haz\u0131r mesajlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 ve yine g\u00f6z hareketleriyle klavye \u00fczerinden mesaj yazabilecekleri sistem tasarlad\u0131.
Geli\u015ftirdikleri sisteme WhatsApp uygulamas\u0131 ile televizyon ile radyo dinleme sekmesi ve g\u00f6zle yaz\u0131lan metni sese d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren sekme koyan Can ile Ko\u00e7’un \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, hastalar\u0131n sosyal a\u011flarla ileti\u015fim kurmas\u0131na imkan sa\u011fl\u0131yor.
Kars, Artvin, Ardahan, Erzincan, A\u011fr\u0131, Trabzon, G\u00fcm\u00fc\u015fhane, Rize, I\u011fd\u0131r ve Erzurum’daki ortaokullardan 210 \u00f6\u011frencinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yar\u0131\u015fmada \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla yaz\u0131l\u0131m alan\u0131nda tasarlan 119 proje aras\u0131ndan birincilik elde eden Can ve Ko\u00e7, may\u0131s ay\u0131nda Ankara’da d\u00fczenlenecek T\u00dcB\u0130TAK 2204 A Lise \u00d6\u011frencileri Ara\u015ft\u0131rma ve Proje Yar\u0131\u015fmalar\u0131’na kat\u0131lma hakk\u0131 kazand\u0131.
\u00a0“EYLEMLER\u0130N HEPS\u0130N\u0130 G\u00d6ZLER\u0130YLE YAPAB\u0130L\u0130YORLAR”<\/strong>
\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n fikir \u00fcreticilerinden Arda Can, AA muhabire, geli\u015ftirdikleri sistemin 5 farkl\u0131 dilde hizmet verdi\u011fini s\u00f6yledi.
Can, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 daha da geli\u015ftirmek istediklerini belirterek, “Geli\u015ftirdi\u011fimiz program sayesinde hastalar, WhatsApp kullanabilir, televizyon izleyebilir veya radyo dinleyebilir. Bu eylemlerin hepsinin sadece g\u00f6zlerini kullanarak yapabilirler.” dedi.
Tasarlad\u0131klar\u0131 programla hastalar\u0131n t\u00fcm isteklerini g\u00f6z hareketleriyle yapabilece\u011fini ifade eden Can, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:
“Hastan\u0131n bilgisayar\u0131n\u0131n durumunu uzaktan kontrol etmek i\u00e7in bir mobil uygulama tasarlad\u0131k. Hastan\u0131n bilgisayar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131 durumunu buradan yapabiliriz, \u015farj durumunu izleyebiliriz. H\u0131zl\u0131 mesaj g\u00f6nderebiliriz. Normalde bu t\u00fcr cihazlar var ama sadece konu\u015fma \u00fczerine kurulu. Biz bunu WhatsApp, televizyon, radyo konular\u0131 ekleyerek geli\u015ftirdik. Buradaki en b\u00fcy\u00fck amac\u0131m\u0131z, her insan kar\u015f\u0131 tarafa duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini aktarmak istiyor. Bu hastalar hi\u00e7 hareket edemedikleri ve konu\u015famad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bunu yapamazlar. Onlara da bu hakk\u0131 tan\u0131mak istiyoruz. Sadece kameradan al\u0131nan verilerle baz\u0131 denklemler yard\u0131m\u0131yla g\u00f6zdeki irisin konumu hesaplan\u0131yor. Bu konumla da farenin sola, sa\u011fa, yukar\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 hareketleri hesaplanabiliyor.”
Program\u0131n \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in hasta yak\u0131n\u0131n\u0131n program\u0131 ilk a\u00e7t\u0131\u011f\u0131nda gerekli ayarlamalar\u0131 yapmas\u0131 gerekti\u011fini anlatan Can, kullan\u0131c\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fc tan\u0131t\u0131ld\u0131ktan sonraki eylemlerde g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rparak t\u0131klama yapabildi\u011fini aktard\u0131.
PROJEY\u0130 T\u00dcM ALS HASTALARINA ULA\u015eTIRMAYI AMA\u00c7LIYORLAR<\/strong>
Osman Berke Ko\u00e7 da projelerini basit bir web kameras\u0131 ve \u00fccretsiz bir program yard\u0131m\u0131yla t\u00fcm ALS hastalar\u0131na ula\u015ft\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.
Koordinat\u00f6r \u00d6\u011fretmen Sungur ise \u00f6\u011frencilerinin ALS hastas\u0131 \u0130ngiliz Fizik\u00e7i Stephen William Hawking’den esinlenerek projeyi tasarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.
Sungur, projede sadece dan\u0131\u015fmal\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 projeyi \u00f6zg\u00fcn olarak \u00f6\u011frencilerinin tasarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yapay zekadan da yararland\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirerek, “Yapay zekan\u0131n makine ve derin \u00f6\u011frenme gibi belli ba\u015fl\u0131 alt dallar\u0131 var. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada da Mediapipe isminde bir makine \u00f6\u011frenimi modeli kullan\u0131ld\u0131. Bu Google taraf\u0131ndan geli\u015ftirilmi\u015f bir modeldir. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131z bu yapay zeka modelini kullan\u0131p bu projeyi geli\u015ftirdiler. Sadece makine \u00f6\u011frenimini yok, i\u015fin arka plan\u0131nda mobil k\u0131s\u0131mlar var, onun d\u0131\u015f\u0131nda web taban\u0131 var. Yani geni\u015f bir alan\u0131 var.” ifadelerini kulland\u0131.\u00a0AA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artvin’in Arhavi il\u00e7esinde lise e\u011fitimi g\u00f6ren 11’insi s\u0131n\u0131f \u00f6\u011frencileri Arda Can ve Osman Berke Ko\u00e7, ALS hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ileri derece versiyonu olarak bilinen kilitlenme sendromlular\u0131n g\u00f6z hareketleriyle ileti\u015fim kurabilmelerini sa\u011flayan program tasarlad\u0131\u00a0Arda Can: \u00a0“Geli\u015ftirdi\u011fimiz program sayesinde bu hastalar, WhatsApp kullanabilir, televizyon izleyebilir veya radyo dinleyebilir. Bu eylemlerin hepsinin sadece g\u00f6zlerini kullanarak yapabilirler”Artvinli \u00f6\u011frencilerin 55. T\u00dcB\u0130TAK Ara\u015ft\u0131rma […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3776,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-3775","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arhavi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3775","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3775"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3775\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3777,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3775\/revisions\/3777"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3776"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.arhavim.net\/arhavim\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}